Tiếp kiến phát huy giá trị của “Nhật ký trong tù” Năm 1960, khi “Nhật ký trong tù” được dịch ra chữ Quốc ngữ, đã có sức lan tỏa đến đông đảo quần chúng quần chúng
Học trò không có điều kiện tìm hiểu chung về tập thơ, từ đó việc tiếp thụ bài thơ cụ thể sẽ có khó khăn. Chúng tôi cho rằng, trong khi chờ đợi một sự thay đổi từ sách giáo khoa ngữ văn giới thiệu về tập thơ “Nhật ký trong tù” kỹ hơn, cần quy định học sinh lớp 8 đọc tuốt tuột “Nhật ký trong tù” như một trong các cuốn sách bắt phải đọc.
#. “Nhật ký trong tù” là tập thơ độc nhất Bác làm để cho chính mình như Bác tâm tình trong bài “Khai quyển”: “Ngâm thơ ta vốn không ham/ Nhưng vì trong ngục biết làm chi đây/ Ngày dài ngâm vịnh cho khuây/ Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do”. NGƯT Hoàng An cho biết, sau khi sách in ra, rất nhiều bà con các dân tộc và các phòng Giáo dục-Đào tạo trong tỉnh Cao Bằng đã đến xin sách; chứng tỏ nhu cầu bà con dân tộc thiểu số muốn tìm hiểu “Nhật ký trong tù” của Bác rất lớn nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ.
Tuy nhiên, không nhiều người biết, ai là người cất giữ bản thảo tập thơ “Nhật ký trong tù” sau khi Bác được thả tự do? Và ai đã gửi bản thảo tới Bác qua đường bưu điện năm 1955?. Mặt khác, chương trình cũng không dành tiết học riêng cho việc giới thiệu chung về “Nhật ký trong tù”.
Qua đó, giáo dục, cổ vũ mọi người hăng hái thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị khóa XI về nối đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. QĐND - Như tin đã đưa, ngày 6-9, Ban Tuyên giáo Trung ương kết hợp với Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học 70 năm tác phẩm “Nhật ký trong tù” của chủ toạ Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hiện giờ, trong giới trẻ nhiều người đã không còn biết rõ về giá trị và xuất xứ tập thơ “Nhật ký trong tù”. Song, điều cần làm hơn cả nhân 70 năm “Nhật ký trong tù” là khẳng định lại giá trị đạo đức cách mệnh sáng ngời của Bác được bộc lộ trong tập thơ. “Nhật ký trong tù” có lịch sử ra đời đặc biệt và là tác phẩm của một vĩ nhân, kiên cố sẽ có tác động lớn đến người đọc trên khắp thế giới.
Cụ thể, ở trung học cơ sở (lớp 8) có các bài “Ngắm trăng”, “Đi đường”; ở trung học phổ thông (lớp 11) có bài “Chiều tối” và bài “Lai Tân” (chỉ đọc thêm ở chương trình chuẩn, được học chính ở chương trình nâng cao).
Nhưng từ việc làm thơ cho chính mình, những phẩm chất đạo đức của Bác được biểu đạt rõ ràng nhất. Cái khác miêu tả ở một số điểm như: Từ ngữ được sử dụng theo hướng phổ biến hóa, đại chúng hóa, đặc biệt là khẩu ngữ; về mặt thể loại, cống hiến lớn nhất của Bác là đã sáng tạo ra thể thơ tứ tuyệt tự sự không có trong thơ Đường; gắn liền với vấn đề thể loại là sự phá vỡ phong cách, cấu tứ so với thơ Đường.
Còn mãi với thời gian Tập thơ “Nhật ký trong tù” được Bác Hồ sáng tác bằng chữ Hán trong 14 tháng (đầu năm 1942 đến đầu năm 1943) khi bị chính quyền Tưởng Giới Thạch giam trong các khám thuộc tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) và đã được xác nhận là báu vật nhà nước.
Những câu hỏi chưa có lời giải trên cần phải được các nhà sử học làm rõ
Một trong những lý do là theo ý thức giảm tải chương trình phổ biến bây giờ, số tiết học và số lượng các bài thơ trong “Nhật ký trong tù” giảm đi so với chương trình giáo dục trước đây. Ngoại giả, trong ngày mai, các tổ chức và cá nhân chủ nghĩa hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật cần suy nghĩ để có thể chuyển tải “Nhật ký trong tù” bằng nhiều hình thức khác nhau như: Sách điện tử, qua nghệ thuật trình diễn, điện ảnh… để giới thiệu và quảng bá sâu rộng hơn nữa những giá trị bất hủ của “Nhật ký trong tù” ở trong nước và cả ở nước ngoài.
Ngày nay, khi giao lưu văn hóa trở thành mạnh mẽ, để góp phần tạo dựng “sức mạnh mềm” văn hóa thì những giá trị văn hóa dân tộc cần tiếp được khẳng định và truyền bá. TS Lý Xuân Chung (Viện nghiên cứu Đông Bắc Á, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết, người Hàn Quốc rất thích và hiểu được các giá trị ý thức của “Nhật ký trong tù” phê duyệt triển lãm thư pháp.
Một số công trình nghiên cứu về “Nhật ký trong tù”. Sau khi đọc xong, các em phải thực hành bài viết về “Nhật ký trong tù” để đay giám định, nhưng không chấm điểm. Những nghiên cứu mới về nghệ thuật thơ trong tập “Nhật ký trong tù”, trộm nghĩ cần được phổ quát để người dân hiểu thêm về tuấn kiệt thơ ca của Bác, dù Bác không nhận mình là thi sĩ. Sau đó, tập thơ đã được dịch ra gần 30 thứ tiếng và được bạn bè trên khắp thế giới đánh giá cao.
Nếu được tuyên truyền, quảng bá hăng hái và hiệu quả, “Nhật ký trong tù” sẽ vấn được nhân dân trong và ngoài nước hiểu thêm về những giá trị tinh thần tốt đẹp, nhân văn của Việt Nam, phê duyệt Hồ Chí Minh. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần tiếp tổ chức dịch và xuất bản “Nhật ký trong tù” ra các thứ tiếng của các tộc người thiểu số đang sinh sống trên khắp nước ta; hoặc hỗ trợ những cá nhân chủ nghĩa nhiệt huyết như NGƯT Hoàng An - người đã dịch “Nhật ký trong tù” trực tiếp từ chữ Hán sang tiếng Tày-Nùng thành tập thơ dịch “Nhật ký chang từ”.
Bài và ảnh: HÀM ĐAN. Việc quy định học trò đọc các cuốn sách nép, ở các nước châu Âu đã làm từ lâu. Về phương diện nghệ thuật của tập thơ “Nhật ký trong tù”, hai giáo sư Trần Đình Sử và Phương Lựu đều có khẳng định mới mẻ rằng, “Nhật ký trong tù” tuy sáng tác bằng chữ Hán, theo thể Đường luật và có một số bài thơ phỏng cổ nhưng “Nhật ký trong tù” rất khác với thơ Đường.
Ngoài việc khẳng định những giá trị vượt thời kì của “Nhật ký trong tù”, đã xuất hiện một số cách nhìn mới, sâu sắc hơn về tập thơ bất hủ này. Điều này sẽ giúp các em học trò vừa hiểu được xuất xứ và một phần giá trị tập thơ, qua đó hiểu về tấm gương đạo đức của Bác; song lại không gây sức ép về vấn đề điểm số cho các em.
Đó là: Dù cảnh ngộ có gian lao đến đâu vẫn không chịu lùi bước, luôn lạc quan yêu đời; giành sự chủ động về ý thức nhưng không sa vào kiểu chiến thắng ý thức của AQ (Lỗ Tấn); luôn quan tâm đến cuộc sống cơ cực của người dân với ý thức nhân đạo cao quý… khung cảnh buổi tọa đàm khoa học 70 năm “Nhật ký trong tù”.
Đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, bí thơ Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương cùng nhiều nhà nghiên cứu, nhà văn, thi sĩ uy tín đã đến dự.
