Còn nhiều yếu kém
Tôi có anh bạn đã hơn chục năm gắn bó với nghiệp hướng dẫn viên tiếng Pháp nhưng chưa thấy anh trụ lại lâu với công ty lữ hành nào. Hỏi thì anh bảo, hướng dẫn viên giờ thiếu lắm, làm tự do mà các công ty lữ khách thuê đi suốt, chả mấy khi ở nhà. Mà đấy chỉ là hướng dẫn viên tiếng Pháp, một thứ tiếng khá phổ dụng, chứ như chỉ dẫn viên tiếng Hàn, tiếng Thái, tiếng Tây Ban Nha hay tiếng Nhật, tiếng Italia, Hungari, Rumani thì còn hiếm, còn độc hơn.
 | | Thiếu hướng dẫn viên đáp ứng nhu cầu của du khách. Ảnh:Bảo Lâm |
Đi tìm cái lẽ của anh bạn, tôi mới biết hiện thời đang xảy ra tình trạng thiếu chỉ dẫn viên du lịch trầm trọng. Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, trong tổng số gần 7.000 hướng dẫn viên du lịch quốc tế hiện, có 3.699 chỉ dẫn viên tiếng Anh, 995 tiếng Pháp, 961 tiếng Hoa, 431 tiếng Nhật, 375 tiếng Đức, 345 tiếng Nga, 147 tiếng Tây Ban Nha. Số còn lại là những ngôn ngữ khác với số lượng vài người, đến vài chục người, thậm chí chỉ một người như tiếng Rumani, Hungary.
Riêng tại Hà Nội năm 2012, ngành du lịch Thủ đô đã cuốn 14,4 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 2,1 triệu lượt khách quốc tế (tăng 11,3% so với năm 2011) và 12,3 triệu lượt khách nội địa (tăng 5,5% so với năm 2011). Để đảm bảo cho dịch vụ của mình, hầu hết các công ty lữ hành phải đặt lịch với hướng dẫn viên trước từ 6 đến 7 tháng, thậm chí cả năm trời.
Để từng bước giảm dần khoảng trống này, Tổng cục Du lịch và Tổng cục Dạy nghề đã có nhiều chương trình đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng giao tế, kiến thức văn hóa… nhằm bổ sung hàng ngũ hướng dẫn viên. Lý thuyết là thế, song theo đại diện một số công ty lữ khách quốc tế, hiện giờ Luật Du lịch đang có những rào cản đối với việc phát triển hàng ngũ hướng dẫn viên, không chỉ chỉ dẫn viên quốc tế mà cả hướng dẫn viên nội địa. Đó là quy định chỉ dẫn viên phải có bằng đại học chuyên ngành để làm hướng dẫn viên du lịch quốc tế. Thực tiễn găng này đã diễn ra suốt một thời gian dài, vấn đề lại càng nóng hơn khi lượng khách quốc tế tăng lên. Ông Nguyễn Văn Mỹ, Giám đốc Công ty du lịch dã ngoại Lửa Việt cho rằng, cả nước chỉ có vài nghìn hướng dẫn viên quốc tế mà phục vụ đến 7 triệu lượt khách, nhiều địa phương không có hướng dẫn viên đạt chuẩn theo quy định của Luật Du lịch. Đưa ra giải pháp tình thế, đại diện nhiều công ty lữ hành cho rằng, cơ quan quản lý nhà nước nên cho phép các công ty chọn lựa những người có khả năng về ngôn ngữ đưa đi đào tạo thêm về du lịch, về nghiệp vụ chỉ dẫn viên nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách tăng đột biến ở những thị trường mới. Ông Nguyễn Thế Vinh, Phó Giám đốc Công ty Dịch vụ lữ hành Saigontourist cũng cho rằng cơ quan quản lý nhà nước cần linh hoạt hơn trong việc cấp thẻ hướng dẫn viên du lịch quốc tế, không nên quy định phải có bằng đại học thì mới được đi tour, tham dự phục vụ du khách. Đây chính là rào cản cho những người đã gắn bó, lăn lộn với nghiệp chỉ dẫn viên du lịch nhiều chục năm. Xét về thâm niên, những hướng dẫn viên này đã đóng góp và tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm trong việc dẫn "tua" nhưng ở thời điểm khởi nghiệp (có người dự từ năm 1980), họ chưa có bằng đại học theo quy định của luật mới hiện. Và chính những quy định quá khe khắt này đã và đang gây mối lo sự thiếu hụt nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp không khói - du lịch.
Góc độ quản lý của cơ quan quốc gia là như vậy, ở giác độ phá hoang nguồn nhân lực, nhiều chỉ dẫn viên cho rằng, hiện giờ nhiều công ty lữ khách đang có thái độ bạc đãi người cần lao. Lấy viện dẫn, một số chỉ dẫn viên từng làm cho một công ty lữ hành nức danh ở Hà Nội cho biết, năm 2008, khi kinh tế khủng hoảng, lượng khách nước ngoài đến Việt Nam giảm sút, họ cũng bị cắt giảm theo mặc dầu đã gắn bó với công ty cả chục năm trời. Sau nhiều lần kiến nghị, thậm chí gửi đơn kêu cứu đến cơ quan quản lý về lao động, họ mới được ký hợp đồng trở lại. Nhưng oái ăm thay, đó chỉ là hợp đồng trong mùa đông khách. Những tháng thấp điểm thì… thân ai nấy lo.
Tính riêng về sự thiếu hụt của nguồn nhân công là vậy. Còn khá nhiều điều ai cũng nhận thấy nhưng chưa thể khắc phục một sớm một chiều. Theo những hướng dẫn viên già dặn trong nghề, hiện du khách đến Hà Nội cũng như đi tham quan tại những thắng cảnh trong cả nước vẫn có nhiều ấn tượng không tốt về dụng cụ đi lại, thiếu điểm vui chơi về đêm, bị chèo kéo mua sắm hoặc thậm chí là bị "chặt chém".
Ông Mai Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cũng nhận định: Có ba vấn đề nổi cộm nhất trong các quan điểm kêu ca của du khách đó là vấn đề vệ sinh môi trường, hệ thống hạ tầng, giao thông và thái độ ứng xử của một bộ phận lái xe taxi, viên chức bán hàng còn chưa tốt. Và đây là điều cần phải khắc phục đối với du lịch Hà Nội trong thời gian tới.
Đâu là giải pháp?
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho rằng, để tạo lập hình ảnh tốt về du lịch Hà Nội thì còn rất nhiều việc phải làm. Trước tiên, tỉnh thành cần quy hoạch các bãi đỗ xe để dành đường cho người đi bộ; có giải pháp khắc phục tình trạng liên lạc và môi trường hiện giờ, quy hoạch các khu vực dành riêng cho khách du lịch với các hoạt động du lịch, thương mại. Ông Mai Tiến Dũng cho rằng, Hà Nội cũng cần cải thiện và tăng cường hệ thống biển báo, khu vệ sinh công cộng tại phi trường và các điểm tham quan, mua sắm.
Khẳng định quyết tâm làm trong lành môi trường du lịch Hà Nội, Phó chủ toạ UBND thị thành Hà Nội Nguyễn Thị Bích Ngọc cũng khẳng định: Trong thời kì tới, UBND tỉnh thành sẽ đẩy mạnh việc thẩm tra, xử lý các vi phạm chèo kéo, đeo bám, ép giá, lường đảo khách du lịch, tập hợp vào các khu vực tại quận Hoàn Kiếm, Đống Đa, Ba Đình và một số điểm du lịch trực tính có khách tới tham quan. Tùy theo mức vi phạm, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ xử lý nghiêm khắc với những hành vi ăn lận như có thể rút giấy phép kinh doanh đơn vị vi phạm hoặc truy tố trước pháp luật. Đồng thời, thành thị sẽ lập trung tâm hỗ trợ khách du lịch do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch quản lý. Ngoài chức năng tương trợ về thông tin với khách du lịch, trung tâm sẽ kết nạp các khiếu nại, cáo giác của du khách chuyển cơ quan chức năng giải quyết. Đặc biệt, UBND thành thị Hà Nội sẽ có yêu cầu Chính phủ cho phép thí nghiệm thành lập đơn vị cảnh sát du lịch tại một số trung tâm du lịch lớn để phát hiện xử lý hiệu quả các vấn đề liên quan đến an ninh, an toàn của du khách.
Được biết HĐND thành thị đã giao cho UBND tỉnh thành tụ tập vào những giải pháp như kết liên vùng trong phát triển du lịch, kết hợp phát triển ngành du lịch với các ngành khác, nhất là thương mại; bổ sung một số điểm du lịch, sản phẩm du lịch văn hóa, linh tính gắn với du lịch làng nghề, mở rộng không gian đi bộ phố cổ và phát triển cụm du lịch trọng tâm phố cổ khu vực hồ Hoàn Kiếm. Đặc biệt cần có giải pháp, lộ trình đào tạo nguồn nhân công cho ngành du lịch, nhất là hàng ngũ chỉ dẫn viên, thuyết minh viên. Ngoại giả, UBND đô thị cũng sẽ chỉnh sửa quy hoạch hệ thống cơ sở tạm trú khu vực Hoàn Kiếm, rà soát lại sân gôn trong Khu công nghệ cao Láng - Hòa Lạc để bảo đảm hạp Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tăng cường cơ sở hạ tầng du lịch, đáp ứng nhu cầu của du khách.
Hà Nội đang hút khách bằng chất lượng dịch vụ, chất lượng cơ sở tạm cư với những tiềm năng du lịch to lớn được đánh giá cao. Nhưng để du lịch Hà Nội thực thụ phát triển, những điểm yếu cần khắc phục đã được ngóng. Song để giải quyết vấn đề này không phải một sớm một chiều và rất cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành.
|
